Wie als consument een tweedehandsauto koopt bij een autobedrijf, behoudt altijd recht op wettelijke garantie, ook als in het contract staat dat de auto ‘zonder garantie’ wordt verkocht. Dat blijkt opnieuw uit een uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. Een koper die een gebruikte auto met ruim 200.000 kilometer op de teller aanschafte, kreeg de koop ontbonden omdat de auto kort na aflevering gebreken vertoonde die normaal gebruik in de weg stonden.
De koper ruilde zijn oude auto in en betaalde een flink bedrag bij. In het koopcontract stond dat de adaptieve cruisecontrol niet werkte, dat de auto moest worden uitgelijnd en dat er lichte schades waren. Verder verzekerde de verkoper dat de auto in orde was. Al snel na de aankoop traden echter onverklaarbare geluiden op en leken delen los te zitten, vooral bij hogere snelheden. Een onderzoek wees uit dat het achterdifferentieel flink olie lekte en vervangen moest worden. Ook bleek de bodemplaat los te zitten en met plastic tiewraps te zijn vastgezet.
De koper stelde het autobedrijf schriftelijk in gebreke, maar een oplossing bleef uit. Bij de kantonrechter verloor hij de zaak, maar in hoger beroep oordeelde het gerechtshof anders. Het hof stelde vast dat sprake was van een consumentenkoop, waardoor de wettelijke garantie uit het Burgerlijk Wetboek van toepassing is. Die garantie houdt in dat de auto moet voldoen aan wat de koper bij deze aankoop redelijkerwijs mag verwachten. Bij een auto met veel kilometers mag geen perfect exemplaar worden verwacht, maar wel een auto die een redelijke tijd normaal aan het verkeer kan deelnemen.
De kern van de zaak lag niet in de gebreken die al in het contract stonden, maar in het lekkende achterdifferentieel en de loszittende bodemplaat. Deze problemen belemmerden normaal gebruik, ook op de snelweg. Dat de auto een apk-keuring had doorstaan, maakte dat niet anders. Het autobedrijf voerde nog aan dat de koper zijn onderzoeksplicht had geschonden, maar het hof ging daar niet in mee. Bij een consumentenkoop mag een koper in beginsel afgaan op wat hij redelijkerwijs mag verwachten, zeker bij gebreken die bij een normale bezichtiging of proefrit niet eenvoudig te ontdekken zijn. De kilometerstand verlaagt de verwachtingen, maar heft ze niet op.
Omdat het differentieelprobleem binnen een jaar na aflevering aan het licht kwam, geldt bij consumentenkoop het wettelijke vermoeden dat het gebrek al bij levering aanwezig was. Het autobedrijf slaagde er niet in dat vermoeden te weerleggen. Daarmee was sprake van non-conformiteit: de auto voldeed niet aan wat de koper mocht verwachten. Het hof ontbond de koopovereenkomst. De koper krijgt zijn geld terug en ontvangt ook de waarde van de ingeruilde auto, omdat die inmiddels was doorverkocht. Daarnaast kende het hof een beperkte vergoeding toe voor motorrijtuigenbelasting en verzekeringspremie tot aan de schorsing van de auto. Het autobedrijf moet ook de vrijwaring van het kenteken regelen, op straffe van een dwangsom, en wordt veroordeeld in de proceskosten.
De uitspraak bevestigt dat een ‘zonder garantie’-clausule bij een consumentenkoop geen stand houdt. Consumenten behouden hun wettelijke rechten, inclusief het bewijsvoordeel in het eerste jaar: als een gebrek binnen twaalf maanden zichtbaar wordt, wordt vermoed dat het al bij aflevering aanwezig was. De verkoper moet dan aannemelijk maken dat het probleem later is ontstaan. Wie een gebrek ontdekt, doet er verstandig aan dit snel te melden en de verkoper schriftelijk in gebreke te stellen. Bij non-conformiteit is het uitgangspunt dat de verkoper het probleem kosteloos herstelt of vervangt. Lukt dat niet, dan kan prijsvermindering of ontbinding aan de orde zijn.
In Nederland bestaat geen vaste wettelijke garantietermijn. Hoe lang de garantie duurt, hangt af van de soort zaak, de prijs, de leeftijd, de kilometerstand en wat er bij verkoop is toegezegd. Het eerste jaar is vooral belangrijk vanwege de omkering van de bewijslast. Wie een rechtsbijstandverzekering heeft met dekking voor contractuele geschillen, doet er goed aan de kwestie snel te melden. Procederen op eigen kosten is duur en de uitkomst kan tegenvallen. Is het autobedrijf aangesloten bij Bovag, dan kan de Geschillencommissie Voertuigen een alternatief zijn.
