De aanhoudend hoge benzineprijzen in Nederland beginnen het rijgedrag van automobilisten meetbaar te beïnvloeden. Waar bestuurders jarenlang zonder nadenken de tank volgooiden, zorgt de pijn aan de pomp nu voor een duidelijke gedragsverandering. Uit recente cijfers blijkt dat steeds meer automobilisten hun rijstijl aanpassen om brandstof te besparen.
De prijs per liter benzine schommelt al geruime tijd rond recordniveaus. Voor een gemiddelde middenklasser die 1 op 15 rijdt, betekent dat een brandstofrekening van ongeveer 12 cent per kilometer. Bij een jaarlijkse afstand van 15.000 kilometer loopt dat op tot zo'n 1.800 euro per jaar, een bedrag dat voor veel huishoudens voelbaar is in het budget. De hoge prijzen zijn het gevolg van een combinatie van factoren, waaronder de wereldwijde olieprijs, accijnzen en de euro-dollarkoers.
Automobilisten reageren op verschillende manieren. Ten eerste wordt er zuiniger gereden: minder hard optrekken, eerder schakelen en een constante snelheid aanhouden op de snelweg. Ten tweede kiezen steeds meer mensen voor alternatieven zoals carpoolen, de fiets of het openbaar vervoer voor korte ritten. Ook het aantal ritten dat volledig wordt geschrapt, neemt toe. Mensen bundelen boodschappen en andere bezigheden in één rit in plaats van meerdere keren per week de auto te pakken.
Een opvallende ontwikkeling is de groeiende vraag naar zuinige occasions en zuinige nieuwe modellen. Waar voorheen vermogen en uitrusting vaak de doorslag gaven, letten kopers nu nadrukkelijk op het verbruik en de kosten per kilometer. Dit blijkt uit verkoopcijfers en zoekgedrag op autoplatforms. Kleinere auto's met een zuinige benzinemotor of een hybride aandrijflijn zijn in trek. Ook de vraag naar tweedehands elektrische auto's neemt toe, hoewel het aanbod daarvan nog beperkt is.
De hoge brandstofprijzen hebben ook gevolgen voor het zakelijke rijden. Werkgevers die hun medewerkers een mobiliteitsbudget geven in plaats van een auto van de zaak, zien dat werknemers vaker kiezen voor een zuinige of elektrische auto. Bijtelling en brandstofkosten wegen zwaarder in de afweging dan een paar jaar geleden. Leasemaatschappijen merken dat klanten vaker kiezen voor een kleiner model of een hybride in plaats van een grote benzineauto.
Voor de langere termijn is de verwachting dat de brandstofprijzen hoog blijven. De overheid heeft de accijnsverlaging die tijdelijk van kracht was, niet structureel gemaakt. Dat betekent dat automobilisten zich moeten voorbereiden op blijvend hogere kosten. Deskundigen verwachten dat de vraag naar zuinige en elektrische auto's verder zal groeien, en dat het aantal autokilometers per huishouden zal dalen. Of dat ook leidt tot minder files en een lagere uitstoot, moet de komende jaren blijken.
De ontwikkeling laat zien dat prijsprikkels werken. Waar campagnes en voorlichting vaak weinig uithalen, dwingt de portemonnee automobilisten tot een andere afweging. Voor de Nederlandse mobiliteitssector betekent dit een verschuiving in vraag en aanbod, met meer aandacht voor verbruik, kosten per kilometer en alternatieven voor de traditionele benzineauto.
4
