In de Verenigde Staten duiken ze steeds vaker op: Flock-camera's. Dit zijn camera's die kentekenplaten scannen en gegevens delen binnen een groot netwerk. Het bedrijf achter de technologie, Flock Safety, heeft inmiddels duizenden camera's hangen in Amerikaanse steden en wijken. De groei roept vragen op over privacy en de grenzen van surveillance. Maar wat houdt het precies in, en moeten we er in Europa ook bang voor zijn?
Flock Safety positioneert zijn camera's als een middel tegen criminaliteit. De camera's fotograferen elke passerende auto en zetten het kenteken om in een doorzoekbare database. Die informatie wordt vervolgens gedeeld met andere gebruikers in het netwerk, waaronder politiekorpsen en buurtverenigingen. Het idee is dat een verdachte auto zo snel opgemerkt kan worden. Critici wijzen erop dat dit een de facto landelijk surveillancenetwerk creëert, waarbij de bewegingen van gewone automobilisten worden vastgelegd, vaak zonder dat zij dat weten.
De zorgen in de VS richten zich vooral op de schaal en het gebrek aan toezicht. In sommige staten zijn er al rechtszaken aangespannen omdat camera's onterecht zouden zijn geplaatst of omdat gegevens te lang bewaard blijven. Ook is er discussie over hoe nauwkeurig de technologie is: een verkeerd gelezen kenteken kan iemand onterecht als verdachte aanmerken. Voorstanders benadrukken dat de camera's effectief zijn bij het terugvinden van gestolen voertuigen en het oplossen van misdrijven.
De vraag is of deze ontwikkeling ook naar Europa komt. In Nederland en andere EU-landen zijn kentekenherkenningssystemen al in gebruik, bijvoorbeeld voor trajectcontroles en toegangscontrole in milieuzones. Die systemen zijn echter aan strikte regels gebonden. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) beperkt het verzamelen en delen van persoonsgegevens, waaronder kentekens. Een commercieel netwerk zoals dat van Flock Safety zou hier vooralsnog moeilijk voet aan de grond krijgen, omdat de Autoriteit Persoonsgegevens streng toezicht houdt op dit soort technologie.
Toch is waakzaamheid geboden. De technologie is in principe niet gebonden aan landsgrenzen en kan via slimme samenwerkingen of grensoverschrijdende opsporing toch opduiken. Bovendien groeit de acceptatie van cameratoezicht in het verkeer, mede door de wens om verkeersveiligheid en criminaliteit aan te pakken. Voor de Nederlandse automobilist betekent dit dat de discussie over privacy in het verkeer actueel blijft. Het is verstandig om te weten welke camera's er langs de weg hangen en waarvoor ze worden gebruikt.
Flock Safety zelf zegt alleen gegevens te verstrekken aan bevoegde instanties en geen gezichtsherkenning te gebruiken. Maar de zorgen over een glijdende schaal blijven. In een tijd waarin auto's steeds meer sensoren en connectiviteit hebben, wordt de grens tussen veiligheid en surveillance dunner. Voor Europa lijkt de dreiging voorlopig beperkt, maar de ontwikkeling in de VS laat zien hoe snel een dergelijk netwerk kan groeien. Automobilisten doen er goed aan om op de hoogte te blijven van wat er met hun kentekengegevens gebeurt.
